Fakat nedense hem medya hem de siyasal sosyoloji üzerine ahkâm kesenler bu gerçeği ısrarla görmezden geliyor. Sanki Demokrat Parti tarihte kalmış, siyasal ömrünü tamamlamış bir yapıymış gibi davranılıyor.

Oysa Demokrat Parti, herhangi bir siyasi parti değildir.

Menderes’ten Demirel’e, oradan Özal’a kadar uzanan merkez sağ geleneğin fikrî ve siyasal omurgasıdır. İsimler değişmiş, tabelalar yenilenmiş, siyasi şartlar dönüşmüş olabilir. Fakat millet iradesini esas alan, kalkınmayı önemseyen, devlet ile milleti karşı karşıya değil yan yana gören merkez sağ anlayışın Demokrat Parti ile olan illiyet bağı hiçbir zaman kopmamıştır.

Kırat, yaklaşık 80 yıldır bu ülkenin siyasi hafızasında kesintisiz olarak koşmaya devam ediyor.

Üstelik Demokrat Parti, yalnızca geçmişiyle övünen bir siyasal hareket değildir. Bugün parti yönetiminde; bakanlık ve milletvekilliği yapmış, VakıfBank, Petrol Ofisi ve benzeri önemli kurumlarda görev almış, devlet yönetimini ve ekonomiyi bilen son derece tecrübeli isimler bulunuyor.

Türkiye’de kaç siyasi partinin böyle bir insan kaynağı vardır?

Dahası, teşkilat hafızası hâlâ canlıdır. Genel merkez dahil, çok sayıda il ve ilçe başkanlığının partinin kendi mülkiyetindeki binalarda faaliyet göstermesi bile bu köklülüğün somut göstergesidir. Dün kurulmuş, yarın nerede olacağı belli olmayan bir siyasi organizasyondan değil; kökleri derine inmiş büyük bir çınardan söz ediyoruz.

Bu çınarın bugün başında Gültekin Uysal var.

Uysal; entelektüel birikimi, siyasi tarih bilgisi, milletvekilliği tecrübesi ve ortak akla verdiği önemle Türk siyasetinin yeterince konuşulmayan liderlerinden biri. Siyaseti yalnızca günlük polemikler üzerinden okumuyor. Türkiye’nin geçmişini, devlet geleneğini ve toplumsal fay hatlarını bilen bir siyasetçi olarak geleceğe ilişkin ciddi uyarılarda bulunuyor.

Nitekim kamuoyunda “çerçeve yasa” olarak tartışılan düzenleme karşısındaki tavrı da bunun göstergesiydi. Demokrat Parti, milletvekili aracılığıyla ret oyu kullanmakla yetinmedi; düzenlemeye hem usul hem de esas bakımından açıkça itiraz etti.

Çünkü mesele yalnızca birkaç kanun maddesi değildir.

Mesele, Türkiye’nin tarihsel birikimi ve toplumsal mutabakatı gözetilmeden, ülkenin genetik kodları üzerinde bilinçsizce oynanmasıdır. Demokrat Parti’nin itirazı da tam olarak buraya yöneliktir: Devlet yönetimi, günü kurtarmak için milletin geleceğini riske atma sanatı değildir.

Bugün Türkiye’nin yeniden sağduyuya ihtiyacı var.

Kutuplaştırmayan, ayrıştırmayan, milletin değerleriyle kavga etmeyen; devleti bilen fakat devlet adına millete tepeden bakmayan bir siyasi anlayışa ihtiyaç duyuyoruz. Gürültünün değil sözün, sloganın değil fikrin, tek kişinin değil ortak aklın egemen olduğu bir merkez siyasete ihtiyaç var.

Demokrat Parti bugün bu geleceği inşa etmeye hazırdır.

Genel Başkanıyla, tecrübeli üst yönetimiyle, il ve ilçe teşkilatlarıyla; tarihinden aldığı güç ve geleceğe ilişkin iddiasıyla hazırdır.

Türkiye siyaseti uzun süredir iki kutup arasına sıkıştırılıyor. Oysa milletin tamamı bu iki kutuptan ibaret değil. Sessiz ama güçlü bir çoğunluk; kavga değil çözüm, gerilim değil huzur, macera değil tecrübe istiyor.

İşte Demokrat Parti’nin asıl siyasi alanı burasıdır.

Çünkü Türkiye ne zaman yorulsa merkez sağa, ne zaman savrulsa sağduyuya, ne zaman çıkış yolu arasa ortak akla dönmüştür.

Bugün de adres değişmiş değildir.

Kırat hâlâ ayaktadır.

Ve insan kaynağı tecrübesiyle, siyasi hafızasıyla, vatan ve bayrak aşkıyla yeniden koşmaya hazırdır.

Kaç yıldır geliyor?

On yıl mı?

On beş yıl mı?

Neredeyse her seçim öncesinde biraz daha yaklaşıyor ama nedense Erzurum Garı’na bir türlü ulaşamıyor.

Son günlerde yine birtakım rakamlar dolaşıyor. “Demiryoluna milyarlarca lira ayrıldı”, “Erzurum hızlı trenle buluşuyor” deniliyor.

İnsan doğal olarak seviniyor.

Fakat yatırım programını açıp baktığınızda sevinciniz kısa sürüyor.

Çünkü 2026 yılı yatırım programında yaklaşık 6,9 milyar lira ödenek ayrılan hat, kamuoyunda zannedildiği gibi Erzurum’a yapılacak yeni hızlı tren hattı değil.

Bu ödenek, mevcut Sivas–Divriği–Erzincan–Erzurum–Kars konvansiyonel demiryolu hattının rehabilitasyonu, elektrikli ve sinyalli hâle getirilmesi için ayrılmış durumda.

Yani ortada yeni bir hızlı tren hattının inşası yok.

Mevcut raylar yenilenecek.

Hat elektriklendirilecek.

Sinyalizasyon kurulacak.

Trenler daha güvenli, daha düzenli ve belki biraz daha hızlı çalışacak.

Bunların hepsi elbette önemli yatırımlar.

Ama bunun adı hızlı tren değildir.

Eski hattı iyileştirmek başka şeydir, saatte 250 kilometre hıza göre yeni, çift hatlı bir demiryolu inşa etmek başka şey.

Birine bakım ve modernizasyon denir.

Diğerine hızlı tren yatırımı.

İkisini birbirine karıştırırsanız kamuoyuna hızlı tren geliyormuş izlenimi verirsiniz. Oysa gelen hızlı tren değil, mevcut hattın gecikmiş teknik yenilenmesidir.

Peki, gerçek hızlı tren projesi nerede?

Erzincan–Erzurum–Kars hızlı tren hattı toplam 379 kilometre.

Bakanlığın Aralık 2025’te yaptığı açıklamaya göre Erzincan–Erzurum arasındaki 173 kilometrelik kesimin proje çalışmaları tamamlandı. Erzurum–Kars arasındaki 206 kilometrelik bölümde ise yüzde 90 seviyesine gelindi.

Dikkat edin:

İnşaatın yüzde 90’ı değil.

Rayların yüzde 90’ı değil.

Tünellerin, köprülerin, viyadüklerin yüzde 90’ı hiç değil.

Yalnızca kâğıt üzerindeki proje çalışmalarının yüzde 90’ı.

Daha yapım ihalesi yok.

Finansman modeli yok.

Yer teslimi yok.

Şantiye yok.

Başlangıç tarihi yok.

Bitiş tarihi zaten yok.

Ortada henüz kazma vurulmuş bir hızlı tren hattı bulunmuyor.

Üstelik Erzurum’a yalnızca Erzincan–Erzurum arasına ray döşeyerek Ankara’dan hızlı tren getiremezsiniz. Bunun için Ankara–Sivas hattının devamındaki Sivas–Erzincan bölümünün de tamamlanması gerekiyor.

Asıl darboğaz da burada.

Sivas–Erzincan hattı yaklaşık 247 kilometre. Bugün yalnızca Sivas şehir geçişi ile Sivas–Zara arasındaki sınırlı kesimlerde yapım çalışması bulunuyor. Hattın geri kalanında ise Erzurum’a hızlı trenin yaklaştığını gösterecek kapsamlı ve güçlü bir inşaat seferberliği henüz görünmüyor.

Yani Erzurum’un önünde yalnızca 173 kilometrelik Erzincan–Erzurum hattı yok.

Önce Sivas’tan Erzincan’a ulaşılması gerekiyor.

Sonra Erzincan’dan Erzurum’a.

Toplamda yüzlerce kilometrelik yeni hat, onlarca tünel, köprü ve viyadük yapılacak.

Doğu Anadolu’nun zorlu coğrafyası geçilecek.

Kamulaştırmalar tamamlanacak.

İhaleler yapılacak.

Finansman bulunacak.

Üstyapı döşenecek.

Elektrifikasyon ve sinyalizasyon kurulacak.

Ardından test sürüşleri başlayacak.

Bunların hiçbiri birkaç yılda bitecek işler değil.

Bugün bütün siyasi irade ortaya konsa, gerekli kaynak bulunsa, ihaleler 2027’de yapılsa ve çalışmalar kesintisiz yürütülse bile Erzurum’a hızlı trenin en iyimser geliş tarihi 2034–2035 olur.

Bu, en iyi ihtimal.

Türkiye’de büyük altyapı projelerinin ihale, finansman ve yapım süreçlerini düşününce daha gerçekçi tarih 2038–2042 aralığıdır.

Mevcut yatırım temposu böyle devam ederse?

O zaman 2045 sonrasını konuşuruz.

Belki de hiç konuşamayız.

Çünkü Türkiye’de bazı projeler iptal edilmez.

Onun yerine sürekli “proje aşamasında” tutulur.

Her yatırım programında adı geçer.

Her seçim döneminde yeniden hatırlanır.

Her bakan ziyaretinde bir kez daha müjdelenir.

Ama bir türlü tamamlanmaz.

Hızlı tren Erzurum’a gerçekten gelecekse yapılması gereken bellidir:

Erzincan–Erzurum hattının proje çalışmasının tamamlandığını söylemek yetmez. Yapım ihalesinin tarihi açıklanmalıdır.

Finansman kaynağı gösterilmelidir.

Sivas–Erzincan, Erzincan–Erzurum ve Erzurum–Kars etaplarının ayrı ayrı başlangıç ve bitiş takvimi ilan edilmelidir.

Her yıl ayrılacak ödenekler kamuoyuyla paylaşılmalıdır.

Yoksa “projesini tamamladık” cümlesi, “hattı yapıyoruz” anlamına gelmez.

Bir de mevcut konvansiyonel hattın rehabilitasyonunu hızlı tren yatırımı gibi sunmaktan vazgeçilmelidir.

Erzurumlu eski rayların yenilenmesine karşı değil.

Elbette mevcut hat yenilensin.

Elektrikli ve sinyalli hâle getirilsin.

Yük taşımacılığı hızlansın.

Doğu Ekspresi daha güvenli ve konforlu çalışsın.

Ama buna hızlı tren denilmesin.

Çünkü Erzurum’un ihtiyacı yeni bir müjde değil, yeni bir demiryolu hattıdır.

Kâğıt üzerinde ilerleyen trenin Erzurum’a faydası yoktur.

Tren dediğiniz rayda ilerler.

Bizim hızlı tren ise yıllardır yalnızca açıklamalarda ilerliyor.

Bu gidişle biraz daha gecikecek.

Hatta açık konuşalım:

Gerçek bir ihale ve bağlayıcı bir yatırım takvimi ortaya konulmazsa Erzurum’a hızlı tren gecikmekle kalmayabilir.

Hiç gelmeyebilir.

Koç (21 Mart – 19 Nisan) 09.08.2026 tarihi, dün hissettiğiniz o bitmek bilmeyen ateş enerjisini şimdi pratik eyleme dönüştürme zamanı. Kariyer hayatınızda dün planladığınız hızlı adımları atmak için sabahın ilk ışıklarından itibaren güçlü bir motivasyon hissedeceksiniz. Dün aldığınız fikirleri teknik ekiplerinizle veya güvendiğiniz mentorlarla paylaşın. Çevrenizdeki deneyimli insanların fikirlerini tamamen göz ardı etmeden ilerlemeniz, bu hızlı adımlarınız için daha sağlam bir zemin hazırlayacak. Günün getirdiği stresi akşam saatlerinde doğada yapacağınız sakin bir yürüyüş veya meditasyon ile atabilirsiniz.

Boğa (20 Nisan – 20 Mayıs) 09.08.2026 tarihinde, dün finansal konularda edindiğiniz güvence arayışınızı ve estetik vizyonunuzu somut bir iş planına dönüştürme şansınız var. Görsel zekanız ve maddi disiplininiz sayesinde, dün tasarladığınız o kalıcı ve güven veren vitrini inşa etmeye başlayın. Özel hayatınızda ise, dün aldığınız kararlardaki sarsılmaz duruşunuzu partnerinize teknik bir dille anlatmak, ilişkinizin geleceğine dair derin bağları daha da güçlendirecektir. Ortaklıklarda dün son sözü söyleyen net yapınızın ardından, bugün bütçe ve lojistik detayları konuşma vakti.

İkizler (21 Mayıs – 20 Haziran) 09.08.2026 günü, dün zirveye çıkan iletişim trafiğinin ardından bilgileri süzüp bir plan oluşturma gününüz. Peş peşe gelen maillerden ve telefonlardan dün edindiğiniz bilgileri bugün teknik bir listeye dönüştürün. Zihnini toparlamak ve hata yapmamak için dün verdiğiniz molaların ardından bugün öncelik sıranızı net bir şekilde belirleyerek hareket etmelisiniz. Sosyal çevrenizden dün aldığınız haberleri bugün stratejik bir ortaklığa dönüştürmek için adımlar atabilirsiniz.

Yengeç (21 Haziran – 22 Temmuz) 09.08.2026 gününün dingin enerjisi, dün yaşanan kriz yönetiminin ardından size ruhsal bir arınma fırsatı sunuyor. Dün planladığınız teknik çözümleri bugün yavaş yavaş uygulamaya başlayın, ancak kendinizi fazla yormayın. Etrafınızdaki kalabalıktan tamamen sessiz bir ortama çekilip, dün edindiğiniz mantık odaklı çözümleri doğada veya sakin bir hobide işleyin. Hayatta sırtınızı dayadığınız ve kararlarına sonsuz saygı duyduğunuz o özel bağ, dış dünyanın dün getirdiği tüm stresi bugün kalbinizden tamamen bertaraf etmenizi sağlayacak.

Aslan (23 Temmuz – 22 Ağustos) 09.08.2026 tarihi, dünkü sahnenin ardından bugün liderlik vasıflarınızı teknik ve stratejik bir planla birleştirme günü. Dün geniş kitleler tarafından kabul gören fikirlerinizi bugün somut, uygulanabilir projelere dönüştürün. Egolarınızı dengede tutup, dün sizinle aynı vizyona ortak olan insanlarla işbirlikleri kurmak kalıcı başarılar getirecektir. Teknolojik adımlar atmak veya inovatif bir fikir için ekibinizle teknik bir toplantı organize edin.

Başak (23 Ağustos – 22 Eylül) 09.08.2026 gününde, dün kurduğunuz kusursuz sistemleri uygulamaya sokma zamanı. İş ortamında uzun süredir ertelediğiniz o düzenlemeleri ve eksik dosyaları dün toparlamanın ardından, bugün yeni sistemi hayata geçirin. Ancak, dünkü mükemmeliyetçi tavrınızı teknik detaylarda fazla boğulmadan pratik eyleme odaklamaya çalışmalısınız. Bugün beslenmenize ve rutin sağlık kontrollerinize ekstra özen göstererek dünün zihinsel yorgunluğunu üzerinizden atın.

Terazi (23 Eylül – 22 Ekim) 09.08.2026 tarihi, dün adalet ve ilişkilerde edindiğiniz denge arayışını somut bir eylem planına dönüştürme zamanı. Dün tatlı dille çözüme ulaştırdığınız sorunları bugün teknik bir anlaşmaya veya net bir sınır çizgisine dökün. Estetik algınızı dün tasarladığınız projelere entegre etmeye başlayın. Akşam saatlerinde dostlarınızla dün edindiğiniz derin sohbetleri bu kez bir sanat etkinliğinde veya sakin bir hobide paylaşmak ruhunuza iyi gelecektir.

Akrep (23 Ekim – 21 Kasım) 09.08.2026 günü, dün sezgilerinizin yardımıyla çözdüğünüz insanların niyetlerini ve iş fırsatlarını bugün finansal bir stratejiye dönüştürme günü. Karşılaştığınız fırsatları dün sezgilerinizle tartmıştınız; bugün kârlılık getirecek somut adımlar atmak için içgüdülerinize teknik verilerle destek olun. Kariyer hayatınızda tutkuyla sarıldığınız projeleri teknik ekiplerinizle veya güvendiğiniz mentorlarla teknik bir boyuta taşıyın.

Yay (22 Kasım – 21 Aralık) 09.08.2026 tarihinde, dün edindiğiniz vizyoner fikirleri teknik bir plana dönüştürme gününüz. Rutinden sıkılmanıza dün izin vermiştiniz; bugün uzun zamandır ertelediğiniz o seyahat veya eğitim planlarını masaya yatırıp bütçe ve lojistik detaylarını planlamaya başlayın. İçinizdeki iyimserlik, dünkü ufak tefek pürüzleri bugün teknik çözümlerle aşmanızı sağlayacaktır.

Oğlak (22 Aralık – 19 Ocak) 09.08.2026 günü, dün kariyer, disiplin ve uzun vadeli hedeflerine odaklandığınız o yoğun enerjiyi bugün uygulamaya dökme zamanı. Zihniniz sürekli yarım kalan işlerde olmaya dün izin vermiştiniz; bugün bütçe planlamasını yapmaya, yatırımlarınızı teknik verilerle gözden geçirmeye ve itibarınızı artıracak stratejileri hayata geçirmeye başlayın. Şirketinizin veya kişisel markanızın itibarını artıracak stratejiler için ekiplerinizle teknik bir toplantı organize edin.

Kova (20 Ocak – 18 Şubat) 09.08.2026 tarihinde, dün inovatif fikirlerinizle çevrenizi şaşırttığınız o devrimci ruhu bugün teknik bir prototipe veya küçük bir deneme sürümüne dönüştürme günü. Ekip çalışmaları, dijital projeler ve ortak yürütülen işlerde dün takdir gören sıradışı bakış açınızı bugün somut bir plana dökün. Geleceğe dair umutlarınız dün tazelenmişti; bugün teknolojik adımlar atmak için içinizdeki devrimci ruhu ekiplerinizle teknik boyutta paylaşın.

Balık (19 Şubat – 20 Mart) 09.08.2026 günü, dün iç dünyanıza dönüp sezgilerinizden ve bilinçaltınızdan aldığınız mesajları bugün sakin, dingin bir sanatsal eyleme veya teknik bir plana dönüştürme zamanı. Dün rüyalarınızda veya sezgilerinizde edindiğiniz vizyonları bugün yaratıcılık gerektiren bir hobide, sanatsal bir projede veya sakin bir planlamada işleyin. Seni dün yoran duygusal yüklerden dün arınmıştın; bugün o dinginliği teknik ve matematik odaklı çözümler üretebilmek için ekiplerinizle sakin bir ortamda paylaşın.

]]> https://turkhaberajansi.net/09-08-2026-gunluk-burc-yorumlari/feed/ 0 https://turkhaberajansi.net/arabesk-muzigin-aci-kaybi-usta-sanatci-cansever-59-yasinda-hayatini-kaybetti/ https://turkhaberajansi.net/arabesk-muzigin-aci-kaybi-usta-sanatci-cansever-59-yasinda-hayatini-kaybetti/#respond Sat, 08 Aug 2026 21:40:07 +0000 https://turkhaberajansi.net/?p=709 90’lı yıllara damgasını vuran, kendine has yorumu ve güçlü sesiyle milyonların kalbinde taht kuran usta şarkıcı Cansever’den acı haber geldi. Bir süredir lösemi (kan kanseri) tedavisi gören ve Almanya’da ilik nakli olan 59 yaşındaki sanatçı, hayata gözlerini yumdu.

Türkiye, arabesk müziğin en güçlü seslerinden birine veda etti. “Ağla Gözbebeğim”, “Sen de Gittin”, “Cemalim” ve “Kime Bu İnat” gibi unutulmaz eserleri Türk müzik tarihine kazandıran usta sanatçı Cansever, bir süredir mücadele ettiği lösemiye (kan kanseri) yenik düştü.

Geçtiğimiz aralık ayında teşhis konulan ve Almanya’da ilik nakli operasyonu geçiren 59 yaşındaki efsanevi isim, tedavi gördüğü hastanede yaşam mücadelesini kaybetti.

Son Paylaşımı Yürek Burktu Hastalık sürecinde sevenlerini merakta bırakmamak adına sosyal medyadan durumunu paylaşan Cansever’in son mesajı ise sevenlerini yasa boğdu. Zaman zaman ateş problemi yaşadığını ve tansiyonunun düşük seyrettiğini belirten sanatçı, son paylaşımında şu ifadelere yer vermişti: “Canlar, merak etmeyin. Allah’ın izniyle bu da geçecek. Çok yazan ve arayan var. Konuşamıyorum, yazamıyorum. Sürekli serum ve antibiyotik alıyorum, sürekli yatıyorum.”

Kuzey Makedonya’dan Türkiye’ye Uzanan Zorlu Bir Hayat Gerçek adı Dzansever Dalipova olan usta sanatçı, 8 Temmuz 1967’de Kuzey Makedonya’nın Veles şehrinde 7 çocuklu bir ailenin en küçüğü olarak dünyaya geldi. Baba tarafından Selanik, anne tarafından Bulgaristan göçmeni olan Roman asıllı sanatçının hayatı, henüz 12 yaşındayken sokakta oynadığı sırada gözüne isabet eden bir sopa yüzünden tek gözünü kaybetmesiyle zorlu bir dönemece girdi.

İbo Show ile Başlayan Türkiye Serüveni Müzik dünyasına profesyonel adımını 1992 yılında Kuzey Makedonya’da çıkardığı albümle atan Cansever, 1994 yılında yakalandığı romatizmal bir hastalık (Ankilozan Spondilit) nedeniyle fiziki zorluklar yaşamaya başladı.

Türkiye’deki büyük çıkışını ise 1997 yılında İbrahim Tatlıses’in sunduğu ‘İbo Show’ programında gerçekleştirdi. Programda seslendirdiği ‘Kara Çadır’ türküsüyle olağanüstü bir beğeni toplayan sanatçı, 1998 yılında çıkardığı “Cemalim” albümüyle Türkiye’de geniş kitlelerce tanındı. Kariyeri boyunca sayısız hit parçaya imza atan Cansever, yaşadığı ağır sağlık sorunlarına rağmen müziğe olan tutkusundan hiçbir zaman vazgeçmedi.

Usta sanatçının vefatı, sanat camiasında ve sevenleri arasında büyük bir üzüntüyle karşılandı.

Siyasetin gündemi, Meclis kürsüsünde yapılan bir konuşmaya açılan soruşturma ile yeniden ısındı. İYİ Parti Grup Başkanvekili ve Balıkesir Milletvekili Turhan Çömez’in, çerçeve yasanın Adalet Komisyonu’ndan geçmesinin ardından Sincan Cezaevi’nde isyan çıktığına dair iddiaları, yargıyı harekete geçirdi.

Başsavcılık “Yanıltıcı Bilgi” Suçlamasıyla Harekete Geçti Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, Çömez’in iddiaları üzerine resmî bir açıklama yaparak yasal süreç başlatıldığını duyurdu. Başsavcılıktan yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: “28. Dönem Balıkesir Milletvekili Turhan Çömez tarafından, Sincan 1 Nolu Cezaevinde isyan çıktığına dair yapılan açıklamaları nedeniyle, Cumhuriyet Başsavcılığımızca TCK 217/A maddesinde düzenlenen ‘Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma’ suçundan re’sen soruşturma başlatılmıştır.”

Çömez’den TBMM Kürsüsünde Sert Tepki: “Hangi Devirde Yaşıyoruz?” Hakkında başlatılan soruşturma kararına ilk tepkiyi yine olayın yaşandığı yer olan TBMM kürsüsünden veren Turhan Çömez, sert ifadeler kullandı. Sincan Cezaevi’nde mahkûmların gardiyanları koğuşlara sokmadığı yönündeki duyumlarını paylaştığını belirten Çömez, amacının Adalet Bakanı’nı göreve çağırmak ve parlamentoyu bilgilendirmesini sağlamak olduğunu vurguladı.

Kararı “kepazelik” olarak nitelendiren Çömez, anayasal güvence altındaki kürsü dokunulmazlığının fiilen yok sayıldığını belirterek şunları kaydetti: “Sayın Adalet Bakanı, böyle bir bilgi var, lütfen parlamentoyu bilgilendir dedim. Ben vekil olarak daha ne yapacağım? O Adalet Bakanı doğru düzgün işini yapsa, açar bana ‘Sayın vekilim böyle bir şey var ya da yok’ der. İkna olmazsak kapıları açar, ‘Buyurun gelin kendiniz görün’ der. Ne yaptılar biliyor musunuz? Meclis’te, kürsüde yaptığım bu konuşma için soruşturma başlatmışlar.”

“Kürsüde Biz Konuşmayacağız da Nerede Konuşacağız?” Soruşturmanın umurunda olmadığını dile getiren İYİ Partili vekil, eleştirilerini daha da sertleştirerek şu sözlerle tamamladı: “Hangi devirde yaşıyoruz? Kürsüde vekilin yaptığı bir konuşmaya soruşturma mı açılır? Şu kürsüde biz konuşmayacağız da nerede konuşacağız? Sonra ‘tek adam rejimi’ dediğimizde sinirleniyorsunuz. Anayasa’nın temel hükmüdür; milletvekillerinin kürsü dokunulmazlığı vardır. Ben burada sizden bilgi talep etmeyeceğim de ne yapacağım? Daha ne kaldı ayaklar altına almadığınız?”

Yargı ve yasama organı arasında yeni bir krizin kapısını aralayan bu soruşturmanın, Meclis’teki diğer muhalefet partileri tarafından nasıl karşılanacağı ve dokunulmazlık tartışmalarını nereye taşıyacağı merak konusu.

Terörsüz Türkiye sürecinin “çerçeve yasa”sı nihayet önümüzde.

Metni okuyunca insanın aklına ister istemez şu soru geliyor:

Selahattin Demirtaş bu yasadan yararlanır mı?

Cevabı dolandırmayalım.

Büyük ölçüde evet.

Hatta biraz daha ileri gidelim: Yasa mevcut haliyle çıkarsa yalnızca Demirtaş’ın tahliyesinin değil, yeniden siyasete dönmesinin de hukuki yolu açılıyor.

Nasıl mı?

Demirtaş’ın bugün cezaevinde bulunmasının temelinde Kobani davası var.

Ankara 22. Ağır Ceza Mahkemesi bu dosyada Demirtaş’a toplam 42 yıl hapis cezası verdi.

Cezanın en ağır bölümü, “devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçuna yardım”dan verilen 20 yıl.

Bunun yanında suç işlemeye tahrik, terör örgütü propagandası, halkı kanunlara uymamaya tahrik, 2911 sayılı Kanun’a muhalefet ve suçu ve suçluyu övme gibi mahkûmiyetler var.

Fakat burada çok önemli bir ayrıntı bulunuyor.

Kobani olaylarında insanlar öldürüldü. Demirtaş bu ölümlerden de yargılandı.

Ama mahkeme öldürme suçlarından beraat kararı verdi.

Bu ayrıntı bugün önümüzde duran çerçeve yasa bakımından hayati.

Çünkü teklif, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçlarını kapsam dışında bırakıyor.

Yani kanun koyucu bir kapıyı kapatmış:

“Öldürmeden hükümlüysen yararlanamazsın.”

Fakat Demirtaş o kapının önünde değil.

Çünkü öldürmeden hükümlü değil.

Gelelim ikinci meseleye.

Kobani davasındaki 42 yıllık hüküm henüz kesinleşmiş değil. Dosya kanun yolu aşamasında.

Normalde insan burada “O halde yasa kesinleşmiş mahkûmiyetleri ilgilendiriyor, Demirtaş yararlanamaz” diye düşünebilir.

Ama teklif öyle yazılmamış.

Sadece cezası kesinleşmiş olanları kapsamıyor.

Devam eden soruşturma ve kovuşturmaları da kapsıyor.

15 yıldan fazla cezayı gerektiren kapsamdaki suçlarda kovuşturmanın 10 yıl ertelenmesi öngörülüyor.

Üstelik tutuklama ve adli kontrol tedbirlerinin de yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.

Yani Kobani dosyası bakımından mekanizma oldukça açık.

PKK/KCK’nın fiili varlığının sona erdiği ve silahlarını teslim ettiği güvenlik birimlerince tespit edilecek.

MGK bunu teyit edecek.

Karar Resmî Gazete’de yayımlanacak.

Ardından Demirtaş süresi içinde yasadan yararlanmak istediğini bildirecek.

Kobani dosyası erteleme rejimine girecek.

Tutukluluğu yeniden değerlendirilecek.

Ve bugünkü metin değişmezse, tahliyesinin hukuki zemini ortaya çıkacak.

Demirtaş’ın bir de kesinleşmiş 4 yıl 8 aylık terör örgütü propagandası mahkûmiyeti var.

O da teklifin doğrudan saydığı suçlardan.

Dolayısıyla varsa kalan infazının da yeni sistem içinde ertelenmesi gündeme gelecek.

Peki Cumhurbaşkanına hakaret gibi terörle ilgisi olmayan diğer dosyaları?

İşte onlar başka.

Örneğin 2026 yılında verilen 1 yıl 5 ay 15 günlük Cumhurbaşkanına hakaret hükmü, sırf Demirtaş hakkında verilmiş olması nedeniyle bu yasaya girmez.

Çünkü bu kanun “Demirtaş Kanunu” değil; hukuken PKK/KCK bağlantılı suçları düzenleyen özel bir kanun.

Dolayısıyla kapsam dışındaki herhangi bir mahkûmiyet kesinleşmiş ve infaz edilebilir durumdaysa ayrıca değerlendirilmek zorunda.

Ama asıl ilginç bölüm tahliyeden sonra başlıyor.

Teklif, belirli şartlarda mahkûmiyetlerden doğan hak yoksunluklarının bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına yönelik bir mekanizma da kuruyor.

İşte siyasetin kapısı burada aralanıyor.

Çünkü mesele artık yalnızca:

“Demirtaş cezaevinden çıkar mı?”

meselesi değil.

Asıl mesele şu:

“Demirtaş çıktıktan sonra yeniden aktif siyasete dönebilir mi?”

Bu metin bize şunu söylüyor:

Hukuken bunun da yolu hazırlanıyor.

O nedenle çerçeve yasayı yalnızca dağdaki PKK mensuplarının silah bırakıp Türkiye’ye dönmesini düzenleyen teknik bir “eve dönüş yasası” gibi okumak büyük hata olur.

Kanunun etkisi dağdan çok daha geniş.

Cezaevlerini etkiliyor.

Devam eden davaları etkiliyor.

Kesinleşmiş mahkûmiyetleri etkiliyor.

Hak yoksunluklarını etkiliyor.

Ve nihayet siyaseti etkiliyor.

Bu yüzden önümüzdeki metni doğru isimlendirmek gerekiyor.

Bu yasa sadece silah bırakanların ne olacağını düzenlemiyor.

Silahların bırakılmasından sonra Türkiye’de siyaset sahnesinin kimlerle ve hangi hukuki şartlarda yeniden kurulacağını da düzenliyor.

Selahattin Demirtaş dosyası ise bunun belki de en görünür örneği.

Koç (21 Mart – 19 Nisan) 08.08.2026 tarihi, içindeki bitmek bilmeyen ateş enerjisini daha da harlayacak sürpriz gelişmelere gebe. Kariyer hayatında atmak istediğin hızlı adımlar için sabahtan itibaren güçlü bir motivasyon hissedebilirsin. Ancak çevrendeki deneyimli insanların fikirlerini tamamen göz ardı etmeden ilerlemen, uzun vadede sana daha sağlam bir zemin kazandıracak. Günün getirdiği stresi akşam saatlerinde yapacağın fiziksel bir aktivite ile atabilirsin.

Boğa (20 Nisan – 20 Mayıs) 08.08.2026 tarihinde, finansal konulardaki güvence arayışın ve estetik vizyonun bir araya gelerek sana yepyeni kapılar açıyor. Görsel zekanın ve maddi disiplinin sayesinde, iş hayatında kalıcı ve güven veren bir vitrin oluşturma şansın var. Özel hayatında ise, aldığın kararlardaki sarsılmaz duruşun ve hayatındaki en kıymetli kişiyle olan derin bağın, seni dış dünyanın tüm kaosundan koruyan bir kalkan görevi görecek. Ortaklıklarda son sözü söyleyen, net ve sağlam yapın bugün yine devrede.

İkizler (21 Mayıs – 20 Haziran) 08.08.2026 günü, senin için iletişim trafiğinin ve bilgi akışının zirveye çıktığı, oldukça hareketli bir gün olacak. Peş peşe gelen mailler, çalan telefonlar ve anlık gelişen toplantılar gün içinde odaklanma sorunu yaşamana neden olabilir. Zihnini toparlamak ve hata yapmamak için gün içinde mutlaka kısa molalar vermeli, öncelik sıranı belirleyerek hareket etmelisin. Sosyal çevrenden duyacağın bazı haberler yeni fikirlerin doğmasını sağlayabilir.

Yengeç (21 Haziran – 22 Temmuz) 08.08.2026 gününün getirdiği yoğun enerji, kriz yönetimindeki ustalığını ve arka planda çalışan stratejik zekanı bir kez daha test edebilir. İşler planlandığı gibi gitmediğinde veya bir aksilik çıktığında sinirlenmek yerine, etrafındaki kalabalıktan uzaklaşıp tamamen sessiz bir ortamda, mantık ve matematik odaklı çözümler üretmelisin. Hayatta sırtını dayadığın ve kararlarına güvendiğin o özel bağ, dış dünyanın getirdiği stresi kolayca bertaraf etmeni sağlayacak.

Aslan (23 Temmuz – 22 Ağustos) 08.08.2026 tarihi, astrolojik olarak adeta senin için tasarlanmış bir sahne sunuyor. Gökyüzündeki Aslan Kapısı enerjisi, özgüvenini ve liderlik vasıflarını hayatın her alanında ön plana çıkarmanı sağlayacak. İş yerinde veya sosyal çevrende dikkatleri üzerine çekeceğin, fikirlerinin ve vizyonunun geniş kitleler tarafından kabul göreceği bir gün. Fırsatları değerlendirirken egonu dengede tutmayı başarırsan, kalıcı başarılar elde edebilirsin.

Başak (23 Ağustos – 22 Eylül) 08.08.2026 gününde, detaylara olan kusursuz hakimiyetin ve analitik düşünce yapın seni büyük bir hatadan döndürebilir. İş ortamında uzun süredir ertelediğin düzenlemeleri yapmak, eksik dosyaları toparlamak ve sistem kurmak için son derece verimli bir enerji altındasın. Ancak bu mükemmeliyetçi tavrının seni zihinsel olarak fazla yormamasına dikkat etmelisin. Bugün beslenmene ve rutin sağlık kontrollerine ekstra özen göstermek sana iyi gelecek.

Terazi (23 Eylül – 22 Ekim) 08.08.2026 tarihi, adalet duygunun ve ilişkilerdeki denge arayışının ön planda olacağı bir gün. Karşılaştığın sorunlarda diplomasiyi elden bırakmadan, tatlı dilinle çözüme ulaşman çok kolay olacak. Sanatsal konulara, modaya veya tasarıma yönelebilir, estetik algını somut projelere dökebilirsin. Akşam saatlerinde dostlarınla yapacağın derin sohbetler ruhunu dinlendirecek.

Akrep (23 Ekim – 21 Kasım) 08.08.2026 günü, sezgilerinin adeta bir radar gibi çalıştığı, olayların ardındaki asıl gerçeği anında görebildiğin çok güçlü bir gün. Karşılaştığın insanların niyetlerini hızla çözebilir, iş hayatında tutkuyla sarıldığın projelerde rakiplerine karşı önemli bir avantaj elde edebilirsin. Finansal konularda risk almaktan çekinmeyeceğin bu süreçte, içgüdülerine güvenerek atacağın adımlar kârlılık getirebilir.

Yay (22 Kasım – 21 Aralık) 08.08.2026 tarihinde, mevcut rutinlerinden sıkıldığını hissedecek ve sınırlarını aşarak yeni ufuklar keşfetmek isteyeceksin. Uzun zamandır ertelediğin planları masaya yatırmak, kişisel gelişimine katkı sağlayacak yeni bir işe başlamak veya vizyonunu genişletecek konulara yönelmek için harika bir gün. İçindeki iyimserlik, karşılaştığın ufak tefek pürüzleri gülümseyerek aşmanı sağlayacak.

Oğlak (22 Aralık – 19 Ocak) 08.08.2026 günü, tamamen kariyer, disiplin ve uzun vadeli hedeflerine odaklandığın bir gün olacak. Zihnin sürekli yarım kalan işlerde ve gelecekteki finansal hamlelerinde meşgul olabilir. Masaya oturup bütçe planlaması yapmak, yatırımlarını gözden geçirmek ve itibarını artıracak stratejiler geliştirmek için mevcut gökyüzü enerjisini kendi lehine kullanabilirsin.

Kova (20 Ocak – 18 Şubat) 08.08.2026 tarihinde, geleneksel kurallardan ve sıradan yaklaşımlardan tamamen uzaklaşıp, inovatif fikirlerinle çevreni şaşırtacağın bir gün seni bekliyor. Ekip çalışmaları, dijital projeler ve ortak yürütülen işlerde sıradışı bakış açın büyük takdir toplayacak. Geleceğe dair umutlarının tazelendiği bu günde, teknolojik adımlar atmak için devrimci ruhunu serbest bırakmalısın.

Balık (19 Şubat – 20 Mart) 08.08.2026 günü, dış dünyanın gürültüsünden uzaklaşıp tamamen kendi iç dünyana dönmek ve ruhsal bir arınma yaşamak isteyebilirsin. Bugün rüyaların, sezgilerin ve bilinçaltından gelen mesajlar son derece net ve yönlendirici olacak. Yaratıcılık gerektiren konularda ilham perileri adeta etrafında pervane olurken, seni yoran duygusal yüklerden arınmak için kendi kendine kalacağın sessiz saatler yaratmalısın.

Türkiye’yi yasa boğan davada “iştirak halinde kasten öldürme” suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilen amca Salim Güran, yaklaşık iki yıldır tutuklu bulunduğu cezaevinden kamuoyuna bir mektup yazdı. Yedi çocuk babası olduğunu ve yeğenini katletmediğini ileri süren Güran’ın mektubundaki iddialar ve siyasi mesajlar dikkat çekti.

“Biz Masumuz, Katil Değiliz” Mektubuna “Yüreği paramparça bir amca olarak yazıyorum” sözleriyle başlayan Salim Güran, hakkındaki kararın somut delillere dayanmadığını iddia etti. Ailesine ve şahsına iftira atıldığını savunan Güran, “Narin benim canımdı, kanımdı. Beni yeğenimi katletmekle itham ettiler. Biz masumuz, biz katil değiliz.” ifadelerini kullandı.

Selahattin Demirtaş’a Özel Teşekkür Mektubun en çok tartışılacak bölümlerinden biri ise siyasi mesaj barındıran kısmı oldu. Güran, dava sürecinde kendisine destek verdiğini belirttiği eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’a şu sözlerle teşekkür etti: “Sayın Selahattin Demirtaş’ın selamlarını aldım. Kendisine buradan çok çok selam gönderiyorum. Bu zorlu süreçte birçok insanın kulağını, ağzını, gözünü kapadığı günlerde kendisi çıkıp haksızlığa uğradığımızı haykırdı.”

“Cinayetin Tek Faili Nevzat Bahtiyar’dır” Kendisinin olay günü evinde olduğunu ve bunu doğrulayan 7 şahidi bulunmasına rağmen ifadelerin dikkate alınmadığını iddia eden Salim Güran, suçlamaların tamamını Nevzat Bahtiyar’a yöneltti.

Bahtiyar’ın ifadelerini defalarca değiştirdiğine dikkat çeken Güran, mektubunda şu satırlara yer verdi: “Ben kızımızı katleden vahşi Nevzat Bahtiyar’a, bizi bu hâle getiren hiç kimseye hakkımı helal etmiyorum. 8 kez ifade değiştiren vahşiyi gariban ettiniz. Olay sadece 19 dakikada işlenmiş. Hangi akıl, hangi mantık bunu kabul eder? Telefon kayıtları ve adım sayar verileri masumiyetimi ispatlıyor.”

Mektubunu halka ve yetkililere seslenerek bitiren hükümlü amca, “Yetkililer görün artık, duyun sesimizi. Adalet! Adalet! Adalet!” diyerek yargı kararına rağmen çağrısını yineledi.

“Terörsüz Türkiye” hedefi elbette bu ülkenin ortak temennisidir. Silahların susması, anaların gözyaşının dinmesi, terörün tamamen tarihe karışması herkesin arzu edeceği bir neticedir. Buna itiraz etmek akıl kârı değildir.

Fakat bu hedefe giderken kullanılan dilin ve siyasal hafızanın nasıl değiştiğini de görmezden gelemeyiz.

Bir dönem Abdullah Öcalan’a “Sayın” diyenler mahkeme salonlarında yargılandı, siyaset sahnesinde ağır eleştirilerin hedefi oldu. “İmralı” ifadesi bile başlı başına siyasi tartışma konusuydu. Bugün ise aynı ismin “Önder” olarak anılmasını, kanaat önderi gibi sunulmasını, hatta bunu milliyetçi siyasetin içinden gelen aktörlerin dahi telaffuz edebilmesini şaşkınlıkla izliyoruz.

Bu manzara bana Erzurum’da yıllardır anlatılan meşhur bir fıkrayı hatırlattı.

Hacı amca ile hacı teyze hacca giderler. Sıra Arafat’tan sonra şeytan taşlamaya gelir. Hacı teyze yedi taşı attıktan sonra öfkesini alamaz. Yerden daha büyük taşlar toplar, onları da fırlatır. Yetmez, avuçladığı ne varsa atar. Sonunda ayağındaki terliği çıkarıp şeytana doğru savuracakken hacı amca kolundan tutar:

“Dur hatun, ne yapıyorsun?”

Hacı teyze şaşkınlıkla bakar.

Hacı amca devam eder:

“Sonuçta bu da bir zamanlar meleklerin başıydı. Cennetten kovuldu ama ne olur ne olmaz… Belki bir af çıkar, belki görevine iade edilir. Sonra mahcup olmayalım. Sen herkes gibi sadece leblebileri at.”

Erzurum fıkraları çoğu zaman güldürür; ama bazen güldürürken düşündürür.

Bugün yaşanan tartışmalar da tam olarak bunu çağrıştırıyor. Dün en ağır sıfatlarla anılan bir isimin, bugün farklı bir üslupla anılması ister istemez insanlara bu fıkrayı hatırlatıyor.

Elbette devletler güvenlik politikalarını değiştirebilir. Müzakere yöntemleri değişebilir. Konjonktür farklı kararları zorunlu kılabilir. Bunlar siyasetin tabiatında vardır.

Ancak değişmeyen tek şeyin hakikat olması gerekir.

Toplumun hafızasını zorlayan da tam burasıdır.

Dün “Bunu söylemek ihanettir.” denilen bir cümlenin bugün devlet aklının gereği olarak sunulması, dün aynı ifadeyi kullananların mahkûm edilip bugün benzer ifadelerin normalleşmesi, insanlarda şu soruyu doğuruyor:

Değişen gerçekten hakikat mi, yoksa sadece siyasal ihtiyaçlar mı?

Siyaset, dün söylediklerini unutarak yol alamaz. Çünkü toplum unutmaz. Hele Anadolu hiç unutmaz.

Erzurum’un bir fıkrası bazen onlarca siyasi analizden daha güçlüdür.

Kıssadan hisse şudur:

İnsanlar değil, ilkeler kalıcı olursa devlet ciddiyeti güçlenir. Dün kullanılan ölçü bugün de geçerli olmalıdır. Aksi hâlde toplum, söylenen sözlere değil, rüzgârın yönüne göre değişen hitaplara bakarak siyaset okumaya başlar.

Ve işte o zaman mesele sadece bir isim tartışması olmaktan çıkar; devletin söylem tutarlılığı tartışmasına dönüşür.

Fenikeliler Akdeniz’e hâkim olduklarında çağlarının en büyük tüccarlarıydı. Roma, Akdeniz’i “Mare Nostrum” yani “Bizim Deniz” ilan ettiğinde dünyanın süper gücüydü. Osmanlı Devleti, İstanbul’u fethederek İpek Yolu’nun düğüm noktasını kontrol altına aldı. İngiliz İmparatorluğu, Süveyş Kanalı’nı denetlediği dönemde küresel ticaretin efendisiydi. Amerika Birleşik Devletleri ise II. Dünya Savaşı sonrasında okyanuslara hâkim olarak bugünkü küresel düzeni inşa etti.

Şimdi ise tarihin pusulası yeniden kuzeyi göstermeye başladı.

Yüzyıllardır insanlığın ulaşamadığı, haritaların boş bıraktığı Kuzey Kutbu, bugün dünyanın en büyük jeopolitik satranç tahtasına dönüşüyor.

Çünkü Arktik artık sadece buz değildir.

Arktik; enerji demektir.

Maden demektir.

Deniz ticareti demektir.

Teknoloji demektir.

Ve en önemlisi, geleceğin küresel hâkimiyet mücadelesidir.

Kuzey Kutbu neden dünyanın gündeminde?

Arktik Bölgesi; Kuzey Buz Denizi ile onu çevreleyen Alaska, Kanada, Grönland, İzlanda, Norveç, İsveç, Finlandiya ve Rusya’nın kuzey topraklarını kapsayan yaklaşık 27 milyon kilometrekarelik devasa bir coğrafyadır.

Küresel ısınma nedeniyle buzullar son kırk yılda ciddi ölçüde küçüldü. Yaz aylarında deniz buzunun geri çekilmesiyle birlikte daha önce ulaşılamayan deniz yolları açılıyor, zengin maden yatakları erişilebilir hâle geliyor.

Jeoloji uzmanlarının tahminlerine göre Arktik’te dünyanın henüz keşfedilmemiş petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 13’ü, doğal gaz rezervlerinin ise yaklaşık yüzde 30’u bulunuyor.

Fakat enerji, meselenin yalnızca görünen yüzü.

Asıl mücadele, “kritik mineraller” üzerinde yaşanıyor.

Petrolün tahtına oturan madenler

19. yüzyıl kömürün,
20. yüzyıl petrolün,
21. yüzyıl ise kritik minerallerin çağıdır.

Arktik’te önemli miktarda nikel, kobalt, bakır, lityum, grafit ve özellikle nadir toprak elementleri bulunmaktadır.

Bugün bir elektrikli otomobil üretmek için lityuma, kobalta ve nikele ihtiyaç vardır.

Bir F-35 savaş uçağı, modern füze sistemleri, radarlar, uydu teknolojileri, yapay zekâ sunucuları, akıllı telefonlar, yarı iletken çipler ve rüzgâr türbinleri ise nadir toprak elementleri olmadan üretilemez.

Dolayısıyla Arktik’te yürüyen mücadele, aslında geleceğin teknolojisini kimin yöneteceği sorusunun mücadelesidir.

Süveyş’in alternatifi kuzeyden mi doğuyor?

Dünya ticaretinin büyük bölümü bugün Malakka Boğazı, Hint Okyanusu ve Süveyş Kanalı üzerinden gerçekleşiyor.

Çin’den Rotterdam’a ulaşan bir konteyner gemisi yaklaşık 20 bin kilometrelik bir rota izliyor.

Ancak Rusya’nın kuzey kıyıları boyunca uzanan Kuzey Deniz Rotası, bu mesafeyi yaklaşık üçte bir oranında azaltabiliyor.

Yaklaşık 6 ila 8 bin kilometrelik kısalma; günlerce daha kısa seyir süresi, milyonlarca dolar yakıt tasarrufu, daha düşük sigorta maliyetleri ve daha hızlı teslimat anlamına geliyor.

Çin’in “Kutup İpek Yolu” girişiminin arkasındaki stratejik akıl da budur.

Pekin yönetimi biliyor ki deniz ticaretinde birkaç günlük zaman avantajı, küresel rekabette bazen milyarlarca dolarlık üstünlük anlamına gelir.

Amerika’nın rahatsızlığı da tam burada başlıyor.

Grönland neden birden bire dünyanın gözdesi oldu?

Birkaç yıl önce ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı satın alma fikri birçok kişiye mizah gibi gelmişti.

Oysa büyük devletler mizah yapmaz; uzun vadeli strateji kurarlar.

Grönland, yalnızca buzullardan ibaret değildir.

Bugün dünyanın en büyük nadir toprak elementi rezervlerinden bazılarına sahip olduğu değerlendirilen bu ada, Kuzey Atlantik ile Arktik’i birbirine bağlayan stratejik konumu nedeniyle de askerî ve lojistik açıdan büyük önem taşımaktadır.

Amerika’nın, Çin’in ve Rusya’nın ilgisi tesadüf değildir.

Uluslararası hukuk tek başına yeterli mi?

Arktik’in hukuki rejimi büyük ölçüde 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne dayanıyor.

Kıyı devletleri 200 deniz millik münhasır ekonomik bölgelerinde doğal kaynakları işletme hakkına sahip. Ayrıca deniz tabanının kendi kıta sahanlıklarının doğal uzantısı olduğunu bilimsel olarak ispatlayan devletler, bu alanları daha da genişletebilmek için başvuruda bulunabiliyor.

Ne var ki uluslararası hukuk, büyük güç rekabetini tamamen ortadan kaldırmaz.

Tarih bunun sayısız örneğiyle doludur.

Uluslararası hukuk güçlü devletlerin de ihtiyaç duyduğu bir düzendir; fakat güç dengesi değiştiğinde hukukun nasıl yorumlandığı da değişebilir.

Bu nedenle Arktik’te hukuk kadar diplomasi, diplomasi kadar askerî caydırıcılık da önemlidir.

Türkiye bu tabloyu nasıl okumalı?

Türkiye’nin Arktik Okyanusu’na kıyısı yok.

Fakat küresel güç olma iddiasındaki devletler yalnızca kendi sınırlarına bakmazlar.

Osmanlı Devleti Hint Okyanusu’na donanma gönderirken de oraya komşu değildi.

Bugün de Türkiye, Arktik’i yalnızca coğrafya kitaplarında anlatılan uzak bir bölge olarak görmemelidir.

Türk kutup araştırmaları daha güçlü desteklenmeli, deniz hukuku alanında uzman insan kaynağı artırılmalı, kritik mineraller konusunda millî strateji hazırlanmalı ve değişecek deniz ticaretinin Türk limanlarına etkisi bugünden hesaplanmalıdır.

Çünkü küresel ticaret yollarındaki her değişiklik, Türkiye’nin lojistik, enerji ve dış ticaret politikalarını da doğrudan etkileyecektir.

Son söz

Napolyon’un meşhur sözü vardır:

“Bir devletin coğrafyası onun kaderidir.”

Bugün bu söze bir ilave yapmak gerekiyor.

21. yüzyılda yalnızca coğrafya değil, değişen coğrafya da devletlerin kaderini belirleyecek.

Buzullar eriyor.

Yeni deniz yolları açılıyor.

Yeni enerji havzaları keşfediliyor.

Yeni madenler dünya ekonomisinin merkezine yerleşiyor.

Belki de gelecek yüzyılın kaderi, tankların ilerlediği çöllerde değil; sessizce eriyen kutup buzullarının altında yazılıyor.

Ve devlet aklı, bugünün manşetlerine değil, yarının haritalarına bakabilme kabiliyetidir.