Av. Ebubekir Elmalı: Ulus Devlet Paradigmasında Kürt Açılımı: Kim Neden Vazgeçecek?

Ulus Devlet Paradigmasında Kürt Açılımı: Kim Neden Vazgeçecek?

Türkiye, uzun yıllardır “Kürt meselesi” olarak adlandırılan sorunu farklı yöntemlerle çözmeye çalışıyor. Güvenlik politikaları, demokratikleşme paketleri, çözüm süreçleri ve son dönemde yeniden dillendirilen yeni açılım tartışmaları… Ancak bugün belki de en temel soru hâlâ cevabını bekliyor:

Ulus devlet paradigması içinde yeni bir Kürt açılımı nasıl mümkün olacak?

Çünkü ortada yalnızca siyasi bir tartışma değil, aynı zamanda anayasal, hukuki ve devlet felsefesine ilişkin ciddi bir denklem bulunuyor.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası; üniter devlet yapısını, ülkenin bölünmez bütünlüğünü ve idarenin merkezden yönetilmesini esas alıyor. Bu çerçevede yıllardır dile getirilen ana dilde kamusal eğitim, yerel yönetimlere geniş siyasi yetki devri ya da kısmi özerklik gibi talepler, yalnızca siyasi tercih meselesi değil; mevcut anayasal düzen bakımından da tartışmalı başlıklar olarak karşımıza çıkıyor.

Dolayısıyla yeni bir açılım konuşulacaksa önce şu soruya dürüstçe cevap verilmelidir:

Mevcut anayasal çerçeve korunarak bu talepler nasıl meşrulaştırılacaktır?

Eğer anayasal değişiklik öngörülüyorsa bunun toplumsal mutabakatı nasıl sağlanacaktır?

⸻

Bir başka dikkat çekici husus ise dünyanın değişen yönetim anlayışıdır.

1990’larda küreselleşme rüzgârı eserken yerelleşme ve yetki devri öne çıkıyordu. Ancak bugün tam tersi bir tabloyla karşı karşıyayız. Jeopolitik rekabetin sertleştiği, enerji güvenliğinin, düzensiz göçün, siber tehditlerin ve terörle mücadelenin devletleri yeniden merkezi otoriteyi güçlendirmeye yönelttiği bir çağdayız.

Bugün dünyanın birçok ülkesinde merkezi devlet refleksi yeniden güç kazanırken Türkiye’nin tam tersine kapsamlı bir yetki devrini nasıl yöneteceği ayrı bir tartışma konusudur.

Merkezi yönetimin stratejik öneminin arttığı bir yüzyılda iktidar hangi yetkilerinden gerçekten vazgeçebilecektir?

Bu sorunun cevabı henüz kamuoyuyla paylaşılmış değildir.

⸻

Ancak mesele yalnızca devletin hangi adımları atacağı değildir.

Madalyonun diğer yüzünde de cevap bekleyen sorular bulunmaktadır.

Kürt siyasetini temsil ettiğini iddia eden kesimler, yıllardır dile getirdikleri taleplerin hangilerinden vazgeçmeye hazırdır?

Daha önemlisi, terör örgütüyle arasına net ve tartışmasız bir mesafe koyamayan anlayışlar, demokratik siyasetin meşruiyetini hangi zeminde güçlendirecektir?

Silahın gölgesinin bulunduğu yerde demokratik müzakerenin sağlıklı işlemesi zaten mümkün değildir. Bu nedenle kalıcı çözümün ön şartlarından biri, şiddetin hiçbir şekilde meşru görülmemesi ve demokratik siyasetin tek adres olarak kabul edilmesidir.

Toplumun geniş kesimlerinin güvenini kazanacak bir çözüm arayışının temelinde de bu ilke yer almak zorundadır.

⸻

Türkiye artık sloganlardan çok gerçekçi yol haritalarına ihtiyaç duyuyor.

“Haklar genişletilecek” demek tek başına yeterli değildir.

Hangi haklar?

Hangi anayasal dayanakla?

Hangi idari model içerisinde?

Hangi kırmızı çizgiler korunarak?

Ve en önemlisi;

Karşılığında hangi taleplerden vazgeçilecektir?

Çünkü müzakere tek taraflı taviz değildir.

Kalıcı barış, tarafların ortak bir hukuk zemininde buluşabilmesiyle mümkündür.

⸻

Belki de bugün Türkiye’nin en çok ihtiyaç duyduğu şey yeni sloganlar değil, açık ve dürüst cevaplar verebilen bir siyaset dilidir.

Toplum artık belirsiz vaatlerden çok, hukuki zemini açıklanmış, anayasal sınırları belirlenmiş ve demokratik meşruiyeti güçlü önerileri görmek istemektedir.

Sorulması gereken soru aslında oldukça basittir:

Ulus devlet yapısı korunacaksa açılımın sınırları nerede başlayıp nerede bitecektir?

Ve bu süreç sonunda gerçekten kim, hangi talebinden vazgeçmeye hazırdır?